koppe veerpont

Koppe rederij

Spoorpont Amsterdam


Op steiger 7 aan de achterzijde van het Centraal Station stond een merkwaardig gebouw.

Het was het gebouw van Rederij J.G. Koppe’s Scheepsargentuur dat werd in 1919

door architect G.F. Lacroix werd gebouwd.

Scheepsloods van rederij Koppe, ontwerp G.F. la Croix, aan het IJ, Amsterdam, 1920

 

 

Spoorpont ondernemer

 

 

 

De rederij is in 1909 opgericht onder de naam J.G Koppe’s Scheepsagentuur N.V. In 1938 is de naam gewijzigd in Reederij Koppe N.V. In 1971 zijn de activiteiten gestaakt, en in 1972 is de N.V. omgezet naar een B.V.

Rederij Koppe was een dochteronderneming van N.V. Nederlandse Spoorwegen. De rederij had zelf ook een aantal dochterondernemingen. In het archief zijn stukken gevonden betreffende de Zaandamsche Stoomvaartmaatschappij, de N.V. Stoomboot-onderneming Concordia te Arnhem, Verschure en Co Algemene Binnenlandsche Scheepvaartmaatschappij te Amsterdam, de Lobithse Stoombootmaatschappij, NV Tielemans Transport- en Overslagbedrijf te Doetinchem, de Vervoerscentrale Varekamp en Rederij Heymen te Lobith- Tolkamer.

Reederij Koppe (tot 1938 J.G. Koppe’s scheepsagentuur N.V.) was een Nederlandse rederij die tussen 1909 en 1972 actief was, voornamelijk in de binnenvaart.

De NV werd in 1909 opgericht door J.G. (Jan) Koppe, op dat moment reeds een ervaren reder met belangen in onder meer de Stoomvaart Maatschappij Amsterdam-Lemmer en in Verschure & Co. De beurtvaartrederij richtte zich op vervoer van personen en vracht en had in de loop van haar bestaan verschillende dochterondernemingen. Daaronder valt de N.V. Stoomboot-onderneming Concordiate Arnhem. Vanaf 1946 werkte Koppe samen met Rederij Heijmen in Tolkamer en de Lobithsche Stoombootmaatschappij. Samen verzorgden zij de succesvolle boottocht Arnhem – Westerbouwing tot en met het seizoen 1971. Toen Rederij Koppe stopte met al haar activiteiten nam Heijmen het nieuwste schip van Koppe, de “Jan Koppe”, over en doopte haar later om in “Eveline”.[1]

In 1938 nam Reederij Koppe de Veerdienst Enkhuizen – Stavoren over van Alkmaar Packet. Deze verbinding tussen de spoorlijnen aan weerszijden van het IJsselmeer, werd uitgevoerd met financiële ondersteuning door het Rijk en de NS, die de rederij vier jaar later inlijfde. De dienst werd tot 1963 voor rekening en risico van de NS uitgevoerd, waarbij de rijkssubsidie in 1955 werd gestaakt. Na 1963 werd er nog een paar jaar uitsluitend ’s zomers gevaren, in het toeristenseizoen, totdat de NACO de dienst overnam. Ook op andere waterwegen was de rederij vrijwel alleen nog in het toeristische vervoer actief. Zo werden in 1960 rondvaarten georganiseerd naar de in aanbouw zijnde Haringvlietdam.[2] Ook onderhield de rederij een verbinding tussen Amsterdam en Marken, oorspronkelijk voor bevoorrading, postbezorging en woon- werkverkeer, maar na de aanleg van de dam naar Marken meer toeristisch van betekenis. Ook onderhield Koppe bootdiensten tussen Amsterdam en Lemmer en Amsterdam, Kampen en Zwolle met respectievelijk de Waalstroom en de Rijnstroom.[3] Voor de NS was Reederij Koppe inmiddels niet interessant meer en op 1 januari 1972 werd het bedrijf ontmanteld.[1]

Het Kantoor van Koppe’s Scheepsagentuur herinnert aan de rederij. Het stond van 1919 tot 2004 aan de De Ruijterkadelangs de oever van het IJ. Sindsdien bevindt het zich in Zaandam.

Elke tien jaar kreeg Bosman een nieuw contract. In het jubileumjaar 1936 werd de veerdienst echter opnieuw aanbesteed en ditmaal werd de concessie gegund aan Reederij Koppe N.V. (J.G. Koppe’s Scheepsagentuur N.V.) in Amsterdam, die zeer laag had ingeschreven; vanaf 1 januari 1938 werd Koppe de exploitant.68 Met de fusie van HSM en SS werd de N.V. Nederlandse Spoorwegen de nieuwe eigenaar. Mr. W.C. Bosman heeft dit niet meer meegemaakt. Op 18 april 1937 overleed hij. Reederij Koppe werd in 1942 een dochteronderneming van de NS. De rijksbijdrage in de exploitatie paste niet meer in de nieuwe financiële verhouding tussen het Rijk en de NS, en kwam ingaande 1955 te vervallen.69 Het aantal reizigers daalde gaandeweg tot minder dan 80.000 in 1960; de treindienst over land was namelijk steeds beter geworden. De bootdienst – inmiddels was de benaming veerdienst vervangen door bootdienst om te accentueren dat de verbinding onder de Wet Openbare Middelen van Vervoer viel – verloor steeds meer zijn functie als onderdeel van het Nederlandse spoorwegnet; hij kreeg vooral een toeristisch karakter. Daarom besloot NS dat de dienst per 26 mei 1963 niet meer voor haar rekening en risico zou worden geëxploiteerd.70 Reederij Koppe zette het vervoer wel voort, maar alleen in de zomermaanden. Na de opheffing van de rederij door de NS, op 1 januari 1972, verzorgde de NACO, vanaf 1 juli 1972 een dochter van de NZH, de bootdienst op dezelfde wijze.71 In 2002 nam Rederij V & O de dienst over. Van mei tot en met september zijn er drie afvaarten per richting, in april en oktober wordt de overtocht op de meeste dagen tweemaal gemaakt.

eerste schets

Koppe rederij kantoor

foto; Peter Velthuijsen

Reederij Koppe

Opweg naar een opslag plaats voor….. herstel? in Zaandam.