ELECTROZUUR FABRIEK OP DE AGA PLANT TE AMSTERDAM
orginele foto eigendom AGA-museum
Nederlandse waterstofauto voor de Britse marine luchtschip HMA 1 in 1911
Ronald van Maanen, 2010 Ronald van Maanen, 2010
In the Dutch magazine De Prins dated February 1911 page 36 was a photo published of a seaship which was loaded with 1500 cylinders filled with totally 20.000 cubic metres of hydrogen produced by the NV Electro zuur- en waterstoffabriek at the IJ and Merwedechannel in the Netherlands.
In het Nederlandse tijdschrift De Prins van februari 1911 pagina 36 was een foto gepubliceerd van een seaship, die was geladen met 1500 cilinders gevuld met totaal 20.000 kubieke meter waterstof, geproduceerd door de NV Electro Zuur-en waterstoffabriek op het IJ en Merwedechannel in Nederland.
Each cylinder contained 14 M3.
Elke cilinder bevat 14 m3.
The hydrogen was especiallt produced for airhsips, the destination of this cargo however was unknown.
De waterstof was especiallt geproduceerd voor airhsips, de bestemming van deze lading was echter onbekend.
The local Dutch newspaper Middelburgsche Couran t dated 12 May 1911 supplied unexpectedly some details.
De lokale Nederlandse krant Middelburgsche Couran t gedateerd 12 mei 1911 geleverd onverwacht enkele details.
A news item that day referred to the complaints of British newspapers that the needed hydrogen for the large navy airship was delivered by a Dutch company.(1) Lord Charles Beresford asked in the Common House for an explanation.
Een nieuws item dat bedoelde dag, de klachten van de Britse kranten die de benodigde waterstof voor de grote marine luchtschip werd geleverd door een Nederlands bedrijf. (1) Lord Charles Beresford gevraagd in het gemeenschappelijke huis voor een uitleg.
The British minister of navy McKenna answered that the builder of the airship had no restrictions dealing with the supplier and that the gas just partly was delivered by a Dutch company and partly by British.
De Britse minister van marine McKenna antwoordde dat de bouwer van het luchtschip geen beperkingen omgaan met de leverancier had en dat het gas slechts gedeeltelijk werd geleverd door een Nederlands bedrijf en deels door Britten.
The Dutch newspaper Rotterdamsch Nieuwsblad daily edition dated 6 May 1911 confirmed that the hydrogen was delivered by an Amsterdam company while a trial was for some time delayed lacking enough gas.
De Nederlandse krant Rotterdamsch Nieuwsblad dagelijkse uitgave gedateerd 06 mei 1911 bevestigd dat de waterstof werd geleverd door een Amsterdamse onderneming, terwijl een studie was voor enige tijd uitgesteld ontbreekt genoeg gas.
This lacking was caused when a so-called hermetically compartment sprung and the gas disappeared in the open air.
Dit ontbreekt werd veroorzaakt toen een zogenaamde hermetisch compartiment geveerd en het gas verdwenen in de open lucht.
Hiervoor leverde AGA WATERSTOF.
The magazine Popular Science, May 1935 mentioned that in England in 1911 the first attempt was done to built a airship costs 400.000 dollars. The people who doubted if she was ever able to fly nicknamed her Won’t-fly. Her fate was disastrous, she even came loose from the ground breaking in two parts due to her weight. The same magazine published in March 1912 a drawing of the ship while collapsing.
According to sir Frederick Hugh Sykes’ Aviation in Peace of War (1922), p. 31 was her building 21 July 1908 approved by admiral Bacon.
The Dutch newspaper Het nieuws van den dag voor Nederlandsch Indië daily edition dated 26 October 1911 supplied more details. The Mayfly which costs were more as 70.000 pound was wrecked within some minutes when her first flight was to be undertaken. Hardly left she the sheds at Barrow-in-Furness and brought to the Cavendish Dock or the large outer balloon broke in two parts. Within the outer balloon were the smaller balloons filled with gas. Within an instant was the giant Mayfly of which such was expected a wreck floating on the water. She was designed to fly and to float on water. Probably this disaster was caused by the exploding of one of the 17 balloons, followed by others which were more suited in the middle of the ship. Her crew of five men in the gondola sprung overboard in the water and swum away. All spectators fled panic in haste afraid for an explosion. The wrecked was transport back to the shed still hoping that she could be repaired. An expert of the newspaper Daily News remarked that in circle aviations all ready was predicted that she would have a shore life. Two years ago started the building at the yard of Vickers of this ship built of the Zeppelin-design. Experts had gone to Germany for more information. She was not earlier as may 1911 completed but all ready it was clear that she didn’t satisfy the demands ordered for the building. Due to her sized and weight her lifting capacity wasn’t sufficient and constantly were during the building new problems discovered.
AFBEELDING 4.48 JOOP VAN DEN BROEK, GLAS-IN-METAALWAND, 1960, ELECTROZUUR- EN WATER-STOFFABRIEK (NU AGA-GAS) AMSTERDAM.
Van den Broek maakte daarna (1960) zelf een groot non-figuratief gedenkraam voor de Electrozuur- en waterstoffabriek (nu AGA-gas) in Amsterdam-Noord, waarin hij het staal in geometrische vormen liet snijden en dat vulde met stukken gekleurd glas. 166 De (gesloopte) scheepsrompen en de brokken helder gekleurd glas maken de ruimte van de fabriek mysterieus. De gegoten schermtechniek, de glas-in-staaltechniek is de specialiteit van Jules Chapon (1914). Hij brandde met lasbranders gaten in grote platen sloopstaal afkomstig van scheepshuiden die hij daarna voorzag van gekleurde gekapte glaskarbonkels. Feitelijk is het op te vatten als een variant van de oervorm van het venster: het beglaasde monolitische scherm van steen of hout. Jules Chapon gaf zijn monumentale zwarte wand in de Nederlandse Bank (1963-1967) van architect Marius Duintjer (1908-1983) organische vormen.
Hij construeerde een dubbelwandige muur van scheepswanden met in de spouwruimtes het glas. Het glas dat hij bij Tetterode op diverse wijzen zelf bewerkte en liet bewerken, hield hij in pastelkleuren waardoor het niet opdringerig naar voren komt. De wand die als scheidingswand aangebracht is, geeft door het glas een luchtige indruk. Het kunstwerk waar Chapon vier jaar aan werkte, maakte indertijd zo’n overweldigende indruk dat er een film over gemaakt is: De Wand door W. van Velden, die ervoor bovendien ook nog met een gouden medaille op het filmfestival van Bilbao (1972) werd onderscheiden. 167 Ook de muur voor het hoofdkantoor van het Nederlandse Dok- en Scheepsbouw Maatschappij (NDSM) in Amsterdam-Noord vervaardigde Chapon als vanzelfsprekend van scheepshuiden. Hij kreeg daarbij enthousiaste hulp van de scheepsbouwers. De wand in de vergaderruimte van Fokker (1961)
In de periode tussen het begin van onze eeuw en het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werden in
Nederlandse industrieën verschillende nieuwe chemische producten gefabriceerd: potas
(Zuid-Nederlandsche Melasse-Spiritusfabriek te Bergenop Zoom, 1905), glycerine
(N.V. Chemische Fabriek ‘Naarden’, 1905), actieve kool (N.V. Algemene Norit Maatschappij, 1908).
De Maatschappij Oxygenium (later W.A. Hoek's Machine-en Zuurstoffabriek N.V.) in Schiedam produceerde
sinds 1907 zuurstof uit lucht; de N.V. Electrozuur- en Waterstoffabriek te Amsterdam al vóór 1910 waterstof
en zuurstof door elektrolyse van water. Philips volgde in 1915 met argon, hetinerte vulgas in gloeilampen.
In 1911 richtte Jacques Coenraad Hartogs (1879-1932), een leerling van Holleman
de Eerste Nederlandsche Kunstzijdefabriek (ENKA) in Arnhem op, waar in 1913 begonnen
werd met de fabricage van de eerste kunstzijdegaren in ons land. In 1919 werd in Breda de Hollandsche Kunstzijde.
Het azijnzuur is een bij kamertemperatuur doorzichtige vloeistof met een stekende reuk. Het wordt in de organische chemie gerangschikt onder de groep van carbonzuren. In verdunde toestand wordt het voor menselijke consumptie gebruikt.
De geconcentreerde vorm, ijsazijn genaamd, veroorzaakt pijnlijke blaren op de huid.
Commercieel heeft het azijnzuur betekenis voor drie groepen
van toepassingen.
Allereerst wordt het in min of meer verdunde toestand gebruikt voor het conserveren van bepaalde voedingsmiddelen. Hierbij berust de werking op de eigenschap van het zuur de aerobe en anaerobe fermentatie in levensmiddelen als vlees en vis tegen te gaan.
Daarnaast heeft het azijnzuur uitgebreide toepassing gevonden als grondstof voor de organisch-chemische industrie. In vele toepassingen wordt zij wel vergeleken met het zwavelzuur uit de anorganische chemie. Zij is uitgangsstof voor de
fabricage van enkele plastics via het vinyl- en celluloseacetaat en voor het bereiden van bepaalde organische oplosmiddelen en weekmakers. In de pharmaceutische industrie wordt het azijnzuur onder meer gebruikt voor de bereiding van aspirine.
Een derde toepassing is het coaguleren van de natuurlijke rubber latex.
In Nederland wordt het zuur door een drietal fabrieken gemaakt:
N.V. Azinol Schiedam
N.V. Electro Zuur- en Waterstoffabriek Amsterdam
C. van Epenhuysen's Chemis che Fabrieken N.V. Zwijndrecht
19 aug 1941 Het Vaderland.
29 JULI 1941 HET VADERLAND
electrozuur winst Zaterdag 4 September 1943
08-07-1944
Het Vaderland, dagblad
Grootte der fabriek en plaatsing .
Acetyleen wordt in Nederland alleen geproduceerd
door de N. V. Electro Zuur- en 'waterstof fabriek.
te Amsterdam, waar tevens azijnzuur wordt vervaardigd
. De hierbeschreven vinylacetaatfabriek zal dus
het beste in Amsterdam geplaatst kunnen worden . De
N.V. Electro Zuur- en Waterstoffabriek produceert
echter zelf reeds vinylacetaat, zodat het fabrieksschema
het beste voor uitbreiding van deze bestaande
fabriek zal dienen . De grootte van de huidige productie
wordt echter geheim gehouden, zodat de grootte
van de hier beschreven fabriek niet bepaald kon worden
aan de hand van gegevens over de reeds bestaande fabriek.
De productie ,van circa 50 ton per dag is dus
willekeurig gekozen, als zijnde de gewenste hoeveelheid.
4. Fusie De Koninklijke Nederlandsche Zoutindusterie N.V., te Hen-gelo, en Electro Zuur-en Waterstoffabriek N.V., te Amsterdam, hebben een fusie aangegaan, tot stand te brengen door een aandelenruil. Deze fusie luidt voor de K.N.Z. een grote reeks gevallen van samenwerking met en overname van andere be-drijven in ter verbreding van de produktieprogramma's. ( 1958)
Electrozuur en Waterstoffabriek te Amsterdam 1968
Een avontuur te Rotterdam Verkeer lamgelegd voor vliegende gasflessen
Rotterdam (A.N.P.) - Als door een wonder is niemand gedood of gewond toen in Rotterdam twee gasflessen de lucht vlogen, rakelings langs een hoog flatgebouw en over een LPG gasstation.
'Slechts twee vernielde en enkele beschadigde auto's waren de balans van deze gebeurtenis, die een deel van Rotterdam van half vier tot vijf uur in spanning heeft gehouden. Het was om half vier dat de chauffeur van een vrachtwagen van de N.V. Electrozuur op het Groenendaal in een bocht dertien acetyleengasflessen verloor. Een fles kwam op zijn neus terecht en ging daardoor branden.
Hij rolde onder een geparkeerde personenauto, die echter met de fles do0r de zeer snel gealarmeerde brandweer geblust werd. De gasfles werd met een fles die ernaast had gelegen en ook nogal warm was, in een linnen bak met water gelegd.
Het verkeer op het Groenendaal, niet ver van de Maas bruggen, werd stilgelegd en iedereen uit de buurt gehouden. Een tiental politie -en brandweermannen die erbij stonden stoven plotseling weg achter hun auto's toen om tien voor vier een van de fessen begon te sissen en de lucht in vlogen. Dat er op dit moment geen slachtoffers zijn gevallen is waarschijnlijk te danken aan het feit dat de fles niet barstte, maar scheurde. Het ding raakte bij deze "opstijging" een tweede geparkeerde auto, die ernstig werd beschadigd. Met angst volgde men de fles die in de richting van het flatgebouw aan het Groenendaal suisde. De afstand was gelukkig net te groot, de fles belandde op het troittoir en beschadigde daar opnieuw een auto. Door de luchtdruk was inmiddels ook de andere fles uit de bak 'gesprongen. Deze vloog een andere richting uit, over een L.P.G Gasstation. Vlak erbij kwam hij neer. Tot vijf uur hebben brandweermannen deze fles, gehurkt achter een zandkist, natgehouden. Tot deze tijd heeft al het verkeer moeten wachten. De dertien flessen zijn vermoedelijk van de vrachtauto gerold, doordat zij niet. zoals de andere, in rekken lagen. Zij lagen er los bovenop.
17-10-1961
Acetyleen uit aardgas in Nederland
1940
de waarheid 27 nov.
Nieuwsblad van Friesland 8 sept. 1950
Electrozuur en Waterstoffabriek te Amsterdam 1969
juli 1946
K.N.Z.
geschiedenis van de scheikunde
Verslag over de toepassing van de Wet economische mededinging van 1 januari 1964 tot 1 januari 1965
1960
1930 Rotterdam IBT catalogus voor de beurs
1958
1964
1964
Naam: .Catrines Hubertines (Tines) van den Houten
Geboren: Maandag 6 Juli 1891 te Naarden.
Overleden: (geschat) Vrijdag 13 Maart 1970 te Amsterdam op 78¾ jarige leeftijd.
Begraven: Dinsdag 17 Maart 1970 op De Nieuwe Ooster te Amsterdam, grafnummer 2-1-774.
Bron: Begraafregister De Nieuwe Ooster (1955-1992).
Ouders: Johannis van den Houten en Teuntje Elizabeth IJs(e)brands.
Huwde op Donderdag 11 November 1926 te Moskou (Rusland) met:
Naam: Halina Isa Maria Roussian.
Geboren: Zaterdag 10 Maart 1900 te Kiev, Rusland.
Zie scan bevolkingsregister Bergen.
Halina had dus al een zoon uit een eerder huwelijk:
Naam: Stanislaw Kupfer.
Geboren: Zaterdag 23 Maart 1918 te Kiev, Rusland.
Overleden: ± 1924.
Volgens de scan woonde waarschijnlijk ook de moeder van Halina in huis.
Naam: Alice Blumenfeld.
Geboren: Vrijdag 14 Maart 1873 te Kiev, Rusland.
Weduwe van Ludwig Roussian.
Tines was eigenaar van de Electro Zuur en Waterstof fabriek NV aan de Cruqiusweg 150
in Amsterdam Oost en woonde op de Apollolaan in Amsterdam Zuid.
Hij had een filiaal in Rusland en trouwde een Russische die uit de hoogste kringen kwam.
Haar vader had een functie aan het Russische hof.
Het moet een mooie vrouw geweest zijn.
Zoon Stanislav verongelukte op 6 of 7 jarige leeftijd in de lift(koker).
Zij is krijsend de straat opgerend en Oom Tines heeft haar toen in het Russisch gekalmeerd.
Tines stierf omstreeks 1962, ongeveer 72 jaar oud.
Toen hij stierf liet hij een vermogen na.
Zelfs al zijn neven en nichten kregen ieder een bedrag van fl 2000,00 !! (ongeveer € 907,56).
Richard Robert Leonel (Rob) van Willigen (afb. 12 t/m 18), geboren op zaterdag 26 augustus 1916 in
Beroep:
| Machinebankwerker bij Electro Zuur-en Waterstoffabriek, Distelweg 90, Amsterdam |
Hij trouwde op 23 jarige leeftijd op donderdag 4 juli 1940 in
Elisabeth Johanna (Bep) den Boer
Leendert Heinrich Sander , geboren op dinsdag 14 november 1911 in
Beroep:
| Werkte o.a. bij Electro Zuur-en Waterstoffabriek, Distelweg 90, Amsterdam |
Hij trouwde, 28 jaar oud, op donderdag 15 augustus 1940 in
Hij trouwde, < 38 jaar oud, vóór 1949 in
Hij trouwde, ± 49 jaar oud, omstreeks 1960 in
K.N.Z
Verslag over de toepassing van de Wet economische mededinging van 1 januari 1964 tot 1 januari 1965 
4. Fusie De Koninklijke Nederlandsche Zoutindusterie N.V., te Hengelo, en Electro Zuur- en Waterstoffabriek N.V., te Amsterdam, hebben een fusie aangegaan, tot stand te brengen door een aandelenruil. Deze fusie luidt voor de K.N.Z. een grote reeks gevallen van samenwerking met en overname van andere bedrijven in ter verbreding van de produktieprogramma's. Utrechts nieuwsblad 16-09-1955
Verslag over de toepassing van de Wet economische mededinging van 1 januari 1964 tot 1 januari 1965
Arbeider van de Electro Zuur- en Waterstoffabriek Distelweg 90.
Doodvonnissen (2)
Maandag 12 juni 1944 – De Höhere SS- und Polizeiführer 'Nordwest' maakt bekend: het Polizeistandgericht in Amsterdam heeft de volgende Nederlanders ter dood veroordeeld: de beeldhouwer Gerrit van der Veen (41) uit Amsterdam, de onderwijzer Paul Guermonprez (35) zonder vaste woon- of verblijfplaats, de beeld- houwer Johan Limpers (28) uit Amsterdam en de danser Karel Pekelharing (35) zonder vaste woon- of verblijfplaats. De veroordeelde Van der Veen heeft deelgenomen aan de gewapende overval op het bevolkingsregister van Amsterdam in maart 1943. Hij heeft deelgenomen aan de gewapende overval op de Algemene Landsdrukkerij te Den Haag op 29 april 1944, waarbij formulieren van persoonsbewijzen geroofd zijn. Guermonprez en Limpers waren betrokken bij de springstofaanslag op de
in Amsterdam-Noord op 31 maart 1944, benevens bij de mislukte gewapende overval op het distributiekantoor te Amsterdam in de Borgerstraat op 12 januari 1944.
De veroordeelde Limpers, die nog opgeruid heeft tot andere overvallen op distributiekantoren, had bovendien de plannen uitgewerkt voor de moorden, waartoe door de organisatie van weerstand was besloten op personen, die openbare functies bekleedden, en hij had de uitvoering der moordaanslagen mogelijk gemaakt door de daders de nodige vuurwapens ter beschikking te stellen.
Pekelharing heeft met het hem door Limpers verstrekte wapen een moord gepleegd. Limpers heeft de veroordeelde Pekelharing een lijst met minstens zes namen van personen doorgegeven, die vermoord moesten worden. De veroordeelden Van der Veen, Limpers en Pekelharing hadden bovendien gepoogd een vrij groot aantal gewapende overvallen te doen op Nederlandse gevangenissen om , aldus het communiqué, terroristen die door de Duitse Sicherheitspolizei gevangen genomen werden, te bevrijden.
De doodvonnissen, die overeenkomstig de bepalingen van de verordening op de bescherming der orde geveld zijn wegens voortgezette sabotage en onbevoegd bezit van vuurwapens en munitie, zijn na onderzoek van de gratie kwestie voltrokken. Nog meer uitspraken van de Höhere SS- und Polizeiführer: ter dood zijn veroordeeld: de drukker Franciscus Duwaer (33) uit Amsterdam, de fabrieksarbeider Albert Reulen (27) uit Roermond en de lasser Jacobus Frenken (22) uit Maasniel. Blijkens het communiqué had Duwaer van half '43 tot zijn arrestatie op 8 juni 1944, dat wil zeggen vorige week, in zijn drukkerij voor een weerstandsgroep formulieren voor persoonsbewijzen, benevens zegeltjes en controlezegeltjes voor persoonsbewijzen in grote omvang vervalst.
Het Polizeistandgericht nam aan, dat de voortgezette actie van de veroordeelde in staat is geweest de openbare orde in het bezette Nederlandse gebied in gevaar te brengen en heeft hem als saboteur ter dood veroordeeld. Het vonnis is na onderzoek van de gratiekwestie voltrokken. Reulen en Frenken hadden als leden van een terroristengroep deelgenomen aan overvallen op de gemeentehuizen van Haelen, Venhuizen en Heiloo, waarbij levensmiddelenbonnen, geld, formulieren voor persoonsbewijzen en andere zaken in vrij groten getale werden ontvreemd.. Bij de overval in Venhuizen werd een Nederlandse politieman die zich teweer stelde, neergeschoten. Wegens deelneming aan een geheime organisatie, sabotage en onbevoegd vuurwapenbezit zijn beide Limburgers ter dood veroordeeld. Het vonnis is na onderzoek van de gratiekwestie voltrokken.
SPOORPLAN DISTELHAVEN
Herkomst: Maria Austria Instituut
Vervaardiger: Windig, Ad
Rechthebbende: Maria Austria Instituut
Herkomst: Maria Austria Instituut
Vervaardiger: Windig, Ad
Rechthebbende: Maria Austria Instituut
Beschrijving Opening nieuwe tunnel zuurstoffabriek van de NV Electro Zuur door wethouder drs. J. M. den Uyl
1960 De N.V. Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie te Hengelo en de N.V. Electro Zuur en Waterstoffabriek te Amsterdam hebben een fusie aangegaan. Ook werden de N.V. Albatros Superfosfaatfabrieken en de Amsterdamse Superfosfaatfabrie-ken N.V., alsmede de N.V. Gembo door de Koninklijke Neder-landse Zoutindustrie overgenomen.
figuur 14
De Noordelijke IJ-oever vertoonde gedurende de gehele twintigste eeuw een aanblik van
industrieterreinen (zie figuur 14). Voor nieuwe werkgelegenheid was in de na-oorlogse
plannen nauwelijks ruimte opgenomen, omdat de scheepsbouw en toeleveringsbedrijven
immers veel werkgelegenheid leverden. Aan de hechte relatie tussen Noord en het IJ
kwam een eind toen de scheepsbouw in de jaren tachtig van de twintigste eeuw
grotendeels verdween en havens en industrie door schaalvergroting steeds meer naar
het westen (Westpoort) opschoven. Enkele imposante fabrieken, zoals de
Vuilverbrandingsinstallatie, de Elektriciteitscentrale Noord en de Electro Zuur- en Water-
stoffabriek (later AGA Gas), zijn inmiddels uit Buiksloterham verdwenen
plannen nauwelijks ruimte opgenomen, omdat de scheepsbouw en toeleveringsbedrijven
31 mrt 44 Aanval op Electro Zuur- en waterstoffabriek door een Engelse aanvan met een B17